اعداد شاید راحت‌ترین بخش زبان چینی باشند. با ۱۱ نویسه می‌توانید تا ۹۹ بشمارید، چون سیستمش کاملاً منطقی است. «یازده» یعنی «ده‌یک» و «بیست» یعنی «دو‌ده». در این مقاله اعداد را از صفر تا ده‌هزار و فراتر یاد می‌گیرید، چند تله مثل 零 و 两 را می‌شناسید و یاد می‌گیرید چینی‌ها چطور با یک دست تا ده می‌شمارند.
اعداد پایهٔ چینی این‌ها هستند: 一 yī (۱)، 二 èr (۲)، 三 sān (۳)، 四 sì (۴)، 五 wǔ (۵)، 六 liù (۶)، 七 qī (۷)، 八 bā (۸)، 九 jiǔ (۹)، 十 shí (۱۰). اعداد بزرگ‌تر با کنار هم گذاشتن ساخته می‌شوند: 十一 (۱۱)، 二十 (۲۰)، 九十九 (۹۹). بعد از آن 百 bǎi (۱۰۰)، 千 qiān (۱۰۰۰) و 万 wàn (۱۰٬۰۰۰) می‌آیند. 零 líng برای صفرهای وسط عدد گفته می‌شود و 两 liǎng قبل از واحدشمار جای 二 را می‌گیرد.
صفر تا ده
| عدد | چینی | پین‌یین |
|---|---|---|
| ۰ | 零 | líng |
| ۱ | 一 | yī |
| ۲ | 二 | èr |
| ۳ | 三 | sān |
| ۴ | 四 | sì |
| ۵ | 五 | wǔ |
| ۶ | 六 | liù |
| ۷ | 七 | qī |
| ۸ | 八 | bā |
| ۹ | 九 | jiǔ |
| ۱۰ | 十 | shí |
نکتهٔ تلفظ: 四 sì (چهار) و 十 shí (ده) را با هم قاطی نکنید. s با زبانِ جلو ادا می‌شود و sh با نوک زبانِ برگشته. تُن‌ها هم فرق دارند: چهارم در برابر دوم.
۱۱ تا ۹۹: فرمول ساده
- ۱۱ تا ۱۹: 十 + یکان ← 十一 shíyī (۱۱)، 十五 shíwǔ (۱۵)، 十九 shíjiǔ (۱۹)
- دهگان‌ها: عدد + 十 ← 二十 èrshí (۲۰)، 三十 sānshí (۳۰)، 九十 jiǔshí (۹۰)
- ترکیب: دهگان + 十 + یکان ← 二十一 èrshíyī (۲۱)، 四十五 sìshíwǔ (۴۵)، 九十九 jiǔshíjiǔ (۹۹)
| عدد | چینی | پین‌یین |
|---|---|---|
| ۱۲ | 十二 | shí'èr |
| ۲۰ | 二十 | èrshí |
| ۳۶ | 三十六 | sānshíliù |
| ۵۸ | 五十八 | wǔshíbā |
| ۷۰ | 七十 | qīshí |
| ۸۴ | 八十四 | bāshísì |
صدها: 百 bǎi
| عدد | چینی | پین‌یین |
|---|---|---|
| ۱۰۰ | 一百 | yìbǎi |
| ۱۱۰ | 一百一十 | yìbǎi yīshí |
| ۱۲۵ | 一百二十五 | yìbǎi èrshíwǔ |
| ۲۰۰ | 二百 / 两百 | èrbǎi / liǎngbǎi |
| ۳۰۰ | 三百 | sānbǎi |
| ۹۹۹ | 九百九十九 | jiǔbǎi jiǔshíjiǔ |
دو قاعدهٔ مهم:
۱. برخلاف ۱۰ که فقط 十 گفته می‌شود، برای ۱۰۰ باید 一百 بگویید. 一 در اینجا yì تلفظ می‌شود، چون قبل از تُن سوم آمده.
۲. در ۱۱۰ و ۱۱۵ و مانند آن‌ها، 一十 گفته می‌شود: 一百一十五 (۱۱۵).
قاعدهٔ 零: صفرهای وسط عدد
اگر وسط عدد یک یا چند صفر باشد، یک‌بار 零 líng می‌گویید:
- ۱۰۱ ← 一百零一 yìbǎi líng yī
- ۱۰۰۵ ← 一千零五 yìqiān líng wǔ
- ۲۰۰۸ ← 两千零八 liǎngqiān líng bā (به‌عنوان عدد؛ سال را رقم‌به‌رقم می‌گویند)
صفرهای آخر عدد گفته نمی‌شوند: ۱۵۰ ← 一百五十.
در محاوره گاهی ۱۵۰ را کوتاه‌تر می‌گویند: 一百五 yìbǎi wǔ. ولی در این حالت ۵ یعنی «پنجاه»، نه «پنج». پس 一百零五 (۱۰۵) را با 一百五 (۱۵۰) قاطی نکنید.
هزارها: 千 qiān
| عدد | چینی | پین‌یین |
|---|---|---|
| ۱۰۰۰ | 一千 | yìqiān |
| ۲۰۰۰ | 两千 | liǎngqiān |
| ۱۲۳۴ | 一千二百三十四 | yìqiān èrbǎi sānshísì |
| ۵۰۶۰ | 五千零六十 | wǔqiān líng liùshí |
| ۹۹۹۹ | 九千九百九十九 | jiǔqiān jiǔbǎi jiǔshíjiǔ |
ده‌هزار: 万 wàn، کلید اعداد بزرگ
اینجا تفاوت اصلی چینی با فارسی است. فارسی اعداد را سه‌رقم سه‌رقم دسته می‌کند (هزار، میلیون). چینی چهاررقم چهاررقم دسته می‌کند (万 = ده‌هزار، 亿 = صد میلیون).
| عدد | چینی | معنای تحت‌اللفظی |
|---|---|---|
| ۱۰٬۰۰۰ | 一万 yíwàn | یک ده‌هزار |
| ۵۰٬۰۰۰ | 五万 wǔwàn | پنج ده‌هزار |
| ۱۰۰٬۰۰۰ | 十万 shíwàn | ده ده‌هزار |
| ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | 一百万 yìbǎiwàn | صد ده‌هزار (یک میلیون) |
| ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | 一千万 yìqiānwàn | هزار ده‌هزار |
| ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | 一亿 yíyì | صد میلیون |
ترفند: برای خواندن عدد بزرگ، از راست چهار رقم جدا کنید. ۳۵٬۰۰۰ ← ۳/۵۰۰۰ ← 三万五千 sānwàn wǔqiān.
二 یا 两؟
| موقعیت | کدام | مثال |
|---|---|---|
| شمارش، رقم، عدد ترتیبی | 二 | 一、二、三؛ 第二 (دوم)؛ 十二 |
| قبل از واحدشمار | 两 | 两个人 (دو نفر)، 两本书 (دو کتاب) |
| ۲۰۰ | هر دو | 二百 / 两百 |
| ۲۰۰۰ و ۲۰٬۰۰۰ | بیشتر 两 | 两千، 两万 |
کاربردهای روزمره
شماره تلفن
رقم‌به‌رقم خوانده می‌شود و عدد ۱ معمولاً yāo تلفظ می‌شود تا با ۷ (qī) قاطی نشود:
- ۱۳۸ ← yāo sān bā
سال
سال را هم رقم‌به‌رقم می‌خوانند و 年 nián را آخرش می‌گذارند:
- ۲۰۲۶ ← 二零二六年 èr líng èr liù nián
قیمت
- 块 kuài (محاوره) / 元 yuán (رسمی) = یوان
- 毛 máo (محاوره) / 角 jiǎo (رسمی) = یک‌دهم یوان
- 十五块 = ۱۵ یوان
عدد ترتیبی
با 第 dì ساخته می‌شود: 第一 (اول)، 第二 (دوم)، 第十 (دهم).
شمردن با یک دست
چینی‌ها می‌توانند با یک دست از ۱ تا ۱۰ بشمارند. این کار در بازار و جاهای پرسروصدا خیلی به درد می‌خورد:
| عدد | حالت دست |
|---|---|
| ۱ تا ۵ | مثل شمارش معمول: بالا آوردن انگشت‌ها |
| ۶ | شست و انگشت کوچک باز، بقیه بسته |
| ۷ | سر انگشت‌های شست، اشاره و میانی به هم چسبیده |
| ۸ | شست و اشاره باز، به شکل «L» |
| ۹ | انگشت اشاره خم‌شده مثل قلاب |
| ۱۰ | مشت بسته، یا ضربدر کردن دو انگشت اشاره |
حالت دست‌ها در مناطق مختلف چین ممکن است کمی فرق داشته باشد.
اعداد خوش‌یمن و بدیمن
- ۸ (八 bā): صدایش به 发 fā (ثروتمند شدن) نزدیک است و خوش‌یمن شمرده می‌شود.
- ۴ (四 sì): صدایش به 死 sǐ (مرگ) نزدیک است. بعضی ساختمان‌ها طبقهٔ ۴ ندارند.
- ۶ (六 liù): با مفهوم «روان پیش رفتن کارها» (六六大顺) همراه است.
- ۹ (九 jiǔ): هم‌صدای 久 jiǔ (ماندگار) است.
- ۵۲۰: صدایش (wǔ èr líng) به 我爱你 wǒ ài nǐ (دوستت دارم) شبیه است و در فضای مجازی رایج است.
تمرین در آیولینگو: اعداد جزو لغات HSK 1 هستند و در فلش‌کارت‌ها با صدای تلفظ آمده‌اند. نوشتن نویسه‌های 一 تا 十 را هم در بخش نوشتن تمرین کنید. این نویسه‌ها از ساده‌ترین نویسه‌ها برای شروع‌اند.
تمرین: این اعداد را به چینی بنویسید
۱. ۴۷
۲. ۱۰۸
۳. ۳۶۰۰
۴. ۲۵٬۰۰۰
۵. دو کتاب
پاسخ‌ها:
۱) 四十七 sìshíqī ۲) 一百零八 yìbǎi líng bā ۳) 三千六百 sānqiān liùbǎi ۴) 两万五千 liǎngwàn wǔqiān ۵) 两本书 liǎng běn shū
قدم بعدی
اعداد را در موقعیت واقعی خرید به کار ببرید (۱۰۰ جملهٔ پرکاربرد) و واحدشمارها را در گرامر پایهٔ چینی ببینید.
پرسش‌های متداول
۱۰۰ به چینی چه می‌شود؟
一百 yìbǎi. برخلاف ۱۰، برای ۱۰۰ باید 一 را هم بگویید.
میلیون به چینی چه می‌شود؟
一百万 yìbǎiwàn، یعنی «صد ده‌هزار». چینی برای میلیون کلمهٔ تکی ندارد.
چرا 一 گاهی yī، گاهی yí و گاهی yì خوانده می‌شود؟
به‌خاطر قاعدهٔ تغییر تُن: در شمارش yī است، قبل از تُن چهارم yí و قبل از تُن‌های دیگر yì. (آموزش تُن‌ها)
نویسه‌های رسمی اعداد چیست؟
در چک و اسناد مالی از نویسه‌های پیچیده‌تری استفاده می‌شود (مثل 壹 برای ۱ و 贰 برای ۲) تا جعل سخت‌تر شود. برای سطوح پایه لازم نیستند.
سن را چطور می‌گویند؟
با 岁 suì: 我二十五岁 wǒ èrshíwǔ suì = ۲۵ سال دارم.
راهنماهای فارسی برای تمرین زبان چینی؛ با مثال، تمرین و پیوند به منبع رسمی در موضوعات زمان‌حساس.